Jarenlang moest een vaas vooral één ding zijn: perfect. Kaarsrechte randen, een egale glazuurlaag, precies hetzelfde model als de tien andere exemplaren naast hem in de winkel. Die tijd is voorbij. In steeds meer Nederlandse woonkamers staat nu juist het tegenovergestelde op de plank: een pot met een bobbeltje, een schaal met een oneffen rand, een vaas die overduidelijk met de hand gedraaid is en dat ook gewoon laat zien.
Waarom de gladde vaas ineens saai voelt
Het is geen toeval dat juist nu de perfecte vaas zijn glans verliest. Tien jaar lang zag elke woonkamer op Pinterest en Instagram er ongeveer hetzelfde uit: witte muren, een bank in aardetinten en decoratie die uit dezelfde paar webshops leek te komen. Sinds moodboards ook nog eens massaal door AI-tools worden gegenereerd, is die herkenbaarheid alleen maar toegenomen. Die uniformiteit begint te wringen. Mensen willen spullen die iets vertellen, geen kopie van duizend andere huiskamers. Een stuk keramiek met de afdruk van een duim in het glazuur doet dat wel. Het toont dat er een mens aan te pas is gekomen, met alle kleine afwijkingen van dien.
Daar komt bij dat handwerk weer waarde krijgt. Een fabrieksvaas van drie euro verwijst nergens naar, maar een pot van een lokale pottenbakker vertelt een verhaal: wie hem maakte, met welke klei, in welke oven gestookt. Precies dat verhaal willen veel mensen nu terugzien in hun interieur, in plaats van nog een anoniem object uit een groot magazijn. Het past bij een bredere beweging richting herkomst: net zoals mensen tegenwoordig willen weten waar hun eten vandaan komt, willen ze dat ook weten van de spullen op hun dressoir.
Wabi-sabi is geen nieuwe hype, maar wel opnieuw ontdekt
Wabi-sabi komt uit de Japanse esthetiek van de zestiende eeuw en draait om het vinden van schoonheid in vergankelijkheid en onvolmaaktheid. Een barstje wordt niet weggewerkt, maar juist zichtbaar gelaten, soms zelfs benadrukt met een lijn goud, zoals bij de bekende reparatietechniek kintsugi. De filosofie zelf is dus eeuwenoud, maar in Nederlandse woonkamers duikt hij nu voor het eerst op grotere schaal op.
De trend wordt vaak in één adem genoemd met Japandi, de combinatie van Japanse rust en Scandinavisch design die al langer terrein wint in Nederlandse huizen. Het verschil zit in de details: Japandi draait om rust en functionaliteit, wabi-sabi draait om het omarmen van onvolkomenheid als schoonheid op zich. Ze combineren wel goed, want beide bouwen op natuurlijke materialen en een rustig kleurenpalet.
Hoe herken je echt ruw keramiek (en wat is nep)
Niet elke vaas met een "rustieke" laag hoort bij deze trend. Grote ketens verkopen inmiddels ook fabrieksmatig geproduceerde stukken die er ruw uitzien, maar in werkelijkheid volkomen identiek zijn aan honderdduizend andere exemplaren op hetzelfde schap. Dat is precies het tegenovergestelde van waar het om draait.
Let bij het kopen op een paar dingen:
- Geen twee stukken zijn precies gelijk, ook niet binnen dezelfde serie
- Het glazuur loopt ongelijk, met dikkere en dunnere plekken
- Je voelt de afdruk van vingers of gereedschap in de klei
- Het gewicht verschilt per stuk, zelfs bij dezelfde vorm
Deze onregelmatigheden sluiten aan bij de textuurtrend die de woonkamer al langer domineert. Waar textuur eerst vooral via stof en vloerkleden binnenkwam, doet keramiek nu hetzelfde via een hard materiaal. Een handige vuistregel: als de winkelmedewerker niet kan vertellen wie het stuk maakte of waar het gebakken is, is de kans groot dat je naar een kopie staat te kijken in plaats van naar het origineel.
Waar dit keramiek het beste tot zijn recht komt
Ruw keramiek werkt het best als het niet wegvalt tussen te veel andere decoratie. Eén losstaand stuk op een open plank, met ruimte eromheen, laat de textuur en schaduwval veel beter zien dan een volgestouwde kast. Ook op een eettafel, als middelpunt zonder bloemen erbij, valt de vorm meer op dan tussen andere spullen.
De combinatie met andere natuurlijke materialen werkt goed. Denk aan rotan, dat dit jaar ook weer helemaal terug is, of aan onbehandeld hout en linnen. Vermijd juist strak gepolijst marmer of hoogglans lak in de directe omgeving. Dat contrast werkt averechts en maakt het keramiek eerder een vergissing dan een bewuste keuze.
Ochtend- en avondlicht doen ook veel. Zet een stuk keramiek waar zonlicht er schuin overheen valt, en de oneffenheden werpen hun eigen kleine schaduwen. Dat effect krijgt een gladde vaas nooit voor elkaar, hoe duur hij ook was.
Zo begin je zonder je hele vitrine leeg te gooien
Je hoeft niet meteen je hele decoratie te vervangen. Begin met één stuk, bijvoorbeeld een schaal voor op de eettafel of een kleine vaas op de vensterbank, en kijk hoe die zich verhoudt tot de rest van je interieur. Veel Nederlandse pottenbakkers verkopen via lokale markten, ambachtsbeurzen of hun eigen webshop, vaak al vanaf 25 tot 40 euro voor een klein object, wat lang niet altijd duurder is dan een fabrieksvaas bij een grote woonwinkel. Ook kringloopwinkels en vintagezaken zijn goede vindplaatsen: veel oudere, met de hand gemaakte stukken belandden daar juist omdat ze niet in de strak-minimalistische periode pasten die nu alweer voorbij is.
Twijfel je tussen twee stukken? Kies dan het exemplaar met de meest zichtbare onvolkomenheid. Daar draait deze trend precies om: niet het gladste stuk wint, maar het eerlijkste.