De woonkamer begint bij de voordeur. Letterlijk. Wie de afgelopen tien jaar een nieuwbouwhuis kocht, kwam meestal binnen via een ruime entree die rechtstreeks op de bank uitkwam. Geen halletje, geen kapstokmuur, geen drempel. Modern, licht, ruim.
En, zo blijkt steeds vaker, energetisch onhandig en akoestisch een ramp. Architecten tekenen daarom in 2026 weer iets in wat decennia uit de mode leek: het tochtportaal. Een kleine tussenruimte tussen voordeur en woonkamer, met aan beide kanten een deur. Niet als nostalgisch grapje, maar omdat de nieuwe energieregels en het dagelijks leven hetzelfde antwoord geven.
Waarom architecten weer aan een tussenruimte denken
De directe aanleiding ligt in de regelgeving. De BENG-eisen voor bijna energieneutrale gebouwen worden stapsgewijs strenger. Voor nieuwbouw vanaf deze zomer mag de warmtevraag per vierkante meter nog maar minimaal zijn. Dat haal je niet meer met dikkere isolatie alleen. Het ontwerp moet helpen.
En daar wringt het bij de open entree. Elke keer dat de voordeur opengaat, valt er een wolk koude lucht direct de woonkamer in. Een tochtportaal werkt als luchtsluis: je sluit de eerste deur achter je, daarna pas de tweede. De koude wolk blijft hangen in een ruimte van twee bij anderhalve meter en mengt langzaam mee. Dezelfde fysica die warenhuizen al sinds de jaren vijftig gebruiken met hun dubbele schuifdeuren.
Bouwfysisch adviseurs rekenen vaak met een verschil van vijf tot tien procent op de stookkosten. Niet wereldschokkend, wel het verschil tussen wel of niet aan BENG-2 voldoen zonder daar elders extra geld voor uit te geven. Voor de aannemer is dat een eenvoudiger ingreep dan nog een centimeter PIR in de spouwmuur.
Akoestiek wint, ook als je niet aan een drukke straat woont
Het tweede argument hoor je terug bij elke architect die er over begint. Wonen werd luider. Pakketbezorgers bellen aan, kinderen komen knallend van school terug, de buurman maait om half acht 's avonds nog door. Een open entree geeft al die geluiden vrij baan tot in de bank.
Een tochtportaal vangt veel van dat geluid op. Volgens Wikipedia is de term al eeuwen oud en oorspronkelijk vooral bedoeld voor kerken en herbergen, juist om het geluid van komende en gaande bezoekers buiten de hoofdruimte te houden. Dat principe geldt nog steeds. Een dubbele deur met daartussen drie vierkante meter lucht dempt ongeveer hetzelfde als een complete extra binnenwand van steen.
Voor wie thuis werkt is dat geen detail. Een goed portaal scheelt het verschil tussen wel of niet een belangrijke vergadering doen op de bank. Wat dat betreft past het bij andere terugkerende elementen in nieuwbouw, zoals de muur tussen keuken en woonkamer die jarenlang ontbrak en nu weer standaard wordt getekend.
Het portaal lost ook gewoon huishoudelijke ergernis op
Vraag een willekeurige bewoner van een nieuwbouwhuis uit 2018 waar de jassen liggen, en het antwoord is meestal: op een stoel in de woonkamer. Of op de trapleuning. Of in een ladekast die daar niet voor bedoeld is. Het kapstokje aan de muur tussen voordeur en bank biedt plek voor twee jassen, niet voor een gezin.
Een tochtportaal van twee tot vier vierkante meter is een ouderwetse oplossing voor een ouderwets probleem. Genoeg ruimte voor een diepe kapstok aan de muur, een schoenenrek onder de zitbank en een hoekje voor de paraplu die je elke dinsdag vergeet mee te nemen. Pakketjes die de bezorger neerlegt komen niet meer in de regen op de stoep, maar mogen veilig binnen het eerste sas blijven liggen tot je thuis bent.
Daar zit bovendien een privacyargument aan vast. De bezorger ziet niet meer pal je woonkamer in zodra je opendoet. Wie de afgelopen jaren weleens een ringbel-video heeft teruggekeken weet hoe ongemakkelijk dat soms uitpakt.
Hoe ziet zo'n portaal er in 2026 uit
Het tochtportaal van vandaag heeft weinig te maken met het smalle, donkere hokje dat veel mensen kennen uit jarenzeventighuizen. Architecten ontwerpen het juist als ruim, licht en tactiel. De binnendeur is vaak van glas of staal met glasvlakken, zodat het daglicht van buiten doorloopt naar binnen. Een wand met houten lamellen, of een gestucte muur in een diepe tint, vangt het oog meteen als je binnenkomt.
De vloer wisselt vaak met de rest van het huis. Een terrazzo of natuursteen tegel in het portaal markeert het overgangsgebied; vanuit de woonkamer loopt de houten vloer er bewust niet doorheen. Praktisch is dat ook: natte voeten en zandschoenen vegen daar uit, niet in de woonkamer.
Wie zelf invloed heeft op het ontwerp, ziet het portaal vaak gecombineerd met andere klassieke elementen die teruggekomen zijn. Denk aan het raambankje als vaste plek voor de jassenkapstok, of aan een diepe nis voor de schoenenkast onder de trap. De toon is warm, niet steriel.
Wat dit betekent als je nu nieuwbouw koopt
Kijk bij de plattegrond verder dan alleen het aantal vierkante meters in de woonkamer. Een huis van 110 vierkante meter zonder portaal voelt vaak kleiner en kouder dan een van 105 met een goed afgesloten entree. De vier vierkante meter die je inlevert win je terug aan rust, warmte en orde.
Vraag de ontwikkelaar of er sprake is van een echte luchtsluis, dus een dichte binnendeur die je kunt sluiten zonder dat het claustrofobisch wordt. Een glazen binnendeur met staalprofiel is daarvoor de meest gekozen oplossing in 2026. Vraag ook of er een mogelijkheid is om de binnendeur na oplevering nog te plaatsen als het in het standaardontwerp ontbreekt. Bij veel projecten is dat een keuze van enkele duizenden euro's bij oplevering, tegenover een vele malen grotere ingreep wanneer je het later wilt toevoegen.
En als je een huis koopt in de stijl van de jaren tien zonder portaal, denk dan na over een binnendeur in het verlengde van de voordeur, een halfhoge wand of zelfs een mobiele tochtwerend doek. Niet de mooiste oplossing, maar wel een die direct het verschil maakt. Het past in een bredere beweging waarbij architecten passieve principes ook in bestaande bouw toepassen: kleine ingrepen, groot effect.
Een open entree was tien jaar lang het symbool van moderne ruimte. Nu blijkt dat een paar vierkante meter erbij, anders ingedeeld, je woning warmer, stiller en praktischer maakt zonder dat het ouderwets aanvoelt. De tweede deur achter je sluiten wordt weer een dagelijks moment, en niemand mist de tocht.