De houten schutting heeft decennialang vrijwel elke Nederlandse achtertuin afgesloten met dezelfde bruine planken. Dat tijdperk loopt nu af. Hoveniers adviseren steeds vaker een haag, gemeenten betalen mee als je tegels en palen weghaalt, en in de voorjaarscatalogi van kwekers duiken de kant-en-klare hagen prominent op. Wie dit voorjaar aan zijn tuin begint, denkt twee keer na voordat hij nog een schutting bestelt. De redenen zijn praktisch, niet romantisch. De haag wint op bijna elk vlak waar het op aankomt.
Waarom de houten schutting zijn beste tijd heeft gehad
Een standaard houten schutting van grenen gaat in Nederland gemiddeld zes tot tien jaar mee, afhankelijk van hoe trouw je hem beitst. Na die tijd zie je scheve planken, algen op het noordelijke deel en palen die gaan wiebelen. Eiken of hardhout houdt het langer uit, maar daar ligt de prijs ook flink hoger. Bovendien houdt een schutting regen tegen en laat hem eroverheen spoelen in plaats van eronder weg te zakken. In een wijk waar iedereen zijn tuin al grotendeels heeft betegeld, is dat een extra probleem tijdens hoosbuien. En dan is er nog het geluid. Een paar planken tussen jou en de buren dempen vrijwel niets; een barbecue verderop in de rij klinkt bijna alsof hij op je eigen terras staat.
Wat een haag wel oplost
Een volgroeide haag neemt geluid op in plaats van het terug te kaatsen. Het blad vangt fijnstof, het wortelstelsel houdt water vast en in het voorjaar hoor je er mussen en merels in rommelen. Die ecologische winst is geen marketingpraat. De haag werkt als een smalle strook natuur door de wijk, precies op de grens tussen twee tuinen, waar vogels en egels anders geen kant op kunnen. Voor wie zijn tuin al langer gebruikt als buitenkamer, en ziet hoe het terras de nieuwe woonkamer wordt, is het verschil in sfeer op een zomeravond merkbaar. Een schutting maakt de tuin visueel kleiner door hem strak af te sluiten. Een haag zet de grens zachter neer en laat de omgeving binnenkomen zonder dat je privacy inlevert.
Laurier, beuk of liguster, drie Nederlandse klassiekers
Nederland heeft drie haagplanten die het goed doen op onze grond en ons klimaat. Laurier is de grote favoriet van het moment: wintergroen, snelgroeiend, glanzend blad en weinig onderhoud. Hij groeit zo'n anderhalve meter per jaar door zodra hij eenmaal wortelt. De aanschaf kost wel wat meer. Beukenhaag is de klassieker: bladverliezend in theorie, maar de verdroogde bruine bladeren blijven de hele winter aan de takken hangen en geven dus ook dan afscherming. Beuk groeit wat langzamer dan laurier, maar staat na tien jaar als een muur. Liguster is de budgetkeuze: groeit snel, past op vrijwel elke grond en laat zich makkelijk snoeien. Nadeel is dat hij een deel van de winter bladloos is. Welke soort je kiest, hangt af van hoe je je tuin gebruikt. Gebruik je hem vooral in de zomer, dan kan beuk of liguster prima. Wil je het hele jaar een gesloten groen blok, dan is laurier de logische keuze.
Zo lang duurt het voor je echt privacy hebt
Dit is het ongemakkelijke deel. Een jonge haag kost tijd. Wie laurierstruiken van zeventig centimeter plant, heeft pas na twee of drie volle seizoenen een min of meer gesloten wand. Wie dat te lang vindt, kan kant-en-klare hagen kopen die al meteen anderhalf tot twee meter hoog zijn en aan elkaar groeien als een lint. Die zijn een stuk duurder, soms drie tot vier keer zoveel per strekkende meter, maar voor veel mensen is dat het waard. Een tussenoplossing werkt ook prima: koop goedkope middelgrote planten en zet er tijdelijk een rietmat achter. Dat geeft je meteen afscherming en na een paar seizoenen doet de haag het werk alleen. Zo'n combinatie past ook goed bij andere verschuivingen in de tuin, bijvoorbeeld wanneer je de betontegel vervangt door split en grind en de hele indeling losser wordt.
Wat de gemeente er aan bijdraagt
Bijna elke Nederlandse gemeente subsidieert inmiddels het weghalen van tuinbestrating. De bedragen lopen uiteen, maar vier euro per vierkante meter met een maximum van een paar honderd euro is redelijk gangbaar, mits je minimaal vijf vierkante meter permanent vergroent. Stichting Steenbreek houdt bij welke gemeenten meedoen en welke potjes er lokaal nog meer zijn. In een aantal plaatsen krijg je bovendien korting op de plantkosten zelf als je groene erfafscheiding plaatst in plaats van hout. Kassa publiceerde daar een overzicht over. Het loont dus om eerst bij je eigen gemeente te kijken wat je terugkrijgt voordat je een schutting besluit weg te halen.
Dit is wat je dit voorjaar anders doet
Wie nu een tuin inricht, hoeft niet per se alles in één keer te slopen. Maar als een deel van je schutting toch aan vervanging toe is, is dit het moment om over te stappen. Bestel in april of mei, dan pakken de planten nog goed aan voor de zomer. Combineer eventueel met lagere vaste planten en stauden aan je eigen kant, zodat het niet een harde muur van blad wordt maar een gelaagde border. Denk ook even aan de buren, want een haag hoort officieel bij allebei en samen onderhouden is een stuk makkelijker dan ieder zijn eigen meter snoeien. Wat nu nog schraal oogt, staat over drie jaar weelderig. De bruine planken krijgen dan hooguit een bijrol ergens achter in de tuin.