Wie de afgelopen maanden langs een nieuwbouwproject in Amsterdam, Utrecht of Eindhoven liep, heeft het misschien al gezien. Geen uitstekende balkons meer, geen serres die als een ladekast op de gevel zijn geplakt. In plaats daarvan een diepe inkeping in het bouwblok, halfopen, met aan twee of drie zijden een muur van het gebouw zelf. Dat is de loggia. En architecten tekenen hem in 2026 niet meer als luxe-extraatje, maar als uitgangspunt van het ontwerp.
Wat een loggia precies is (en wat niet)
Een loggia is een halfopen overdekte buitenruimte die helemaal in de gevel is opgenomen. Aan een zijde staat hij open naar buiten, aan de andere zijden zit een muur of vloer van het gebouw. Een balkon steekt buiten de gevel uit, een veranda zit op de begane grond, een serre is helemaal dicht. De loggia zit ertussenin. Je staat buiten, maar je gevoel zegt dat je nog binnen bent.
Het idee is niet nieuw. In Italiaanse palazzi was de loggia eeuwenlang dé plek waar bewoners de zomeravond doorbrachten. In de Nederlandse nieuwbouw verdween hij in de tweede helft van de vorige eeuw, omdat uitstekende balkons goedkoper waren en serres beter verkochten als luxe-optie. Wat nu opvalt, is dat dat plaatje aan het kantelen is.
Waarom architecten hem nu structureel intekenen
Drie ontwikkelingen lopen samen. Allereerst geluidsoverlast. Het Centraal Bureau voor de Statistiek liet vorig jaar zien dat nieuwbouw zich steeds meer naar binnenstedelijke locaties verplaatst, dichter op verkeer, spoor en uitgaansstraten. Een loggia werkt op die plekken als ingebouwde geluidsmuur. Onderzoek van de Academische Werkplaats Gezonde Leefomgeving laat zien dat bewoners van loggia-appartementen hun buitenruimte vaker gebruiken dan bewoners van een gewoon uitstekend balkon, juist omdat het er rustiger en luwer is.
Daarnaast speelt het klimaat. De zomers worden warmer, de regenbuien feller. Een uitstekend balkon is bij hitte onbruikbaar en bij regen leeg. Een loggia heeft schaduw aan minstens twee kanten en blijft droog. Wie er een tafeltje neerzet, gebruikt hem in juli én in november. Dat past in een bredere beweging waarbij het terras steeds meer als woonkamer gebruikt wordt en architecten het dakoverstek opnieuw ontdekken.
Als derde: privacy. In hoge nieuwbouwflats kijk je vanaf het ene balkon zo bij de buren naar binnen. Een loggia heeft zijwanden, dus je buurman ziet niet wat je leest, eet of doet. Voor veel toekomstige bewoners is dat zwaarder gaan wegen dan een paar centimeter extra uitzicht.
Niet alles wat overdekt is, is een loggia
Op nieuwbouwfolders staat de term inmiddels op alles wat een dak boven een buitenruimte heeft. Daar moet je doorheen kijken. Een echte loggia herken je aan drie dingen.
Hij ligt in de plattegrond. De buitenruimte is niet achteraf op de gevel geplakt maar zit als een rechthoek die uit het volume is weggehaald. Op de tekening zie je een hap in het bouwblok, geen uitsteeksel.
Hij heeft minimaal twee gesloten wanden. Een dichte muur is te weinig, want dan is het meer een overdekt balkon. Twee of drie wanden geven de beschutting waar het hele idee om draait.
De diepte is in verhouding tot de breedte. Een loggia van 1,2 meter diep is symboliek. Pas vanaf circa 2,5 meter past er een tafel met vier stoelen, en dat is waar architecten nu naar streven.
Wat het betekent voor de prijs
Dat een loggia duurder is dan een balkon, weet elke makelaar. De vloer telt deels mee in de gebruiksoppervlakte van de woning, dus op papier wordt het huis groter. Hoeveel exacter dan ook, hangt af van afmetingen, plek in het bouwblok en gemeente. Maar in vraagprijzen voor binnenstedelijke nieuwbouw is de loggia inmiddels een argument geworden om méér te vragen, niet om kortingen te geven. Wie nu een nieuwbouwwoning vergelijkt, kan het verschil tussen balkon en loggia rustig op enkele tienduizenden euro's leggen, ook bij gelijke vierkante meters.
Hoe je een goede loggia inricht
De grootste fout die mensen maken, is een loggia inrichten als een balkon. Dus een dunne metalen tafel, twee plastic stoeltjes, klaar. Daarmee gebruik je de architectonische bedoeling niet. Een loggia vraagt om meubels die tegen weer kunnen maar die niet schreeuwen "tuin": een teakhouten bank met kussens die je 's avonds binnen legt, een grote terracotta pot, een wandlamp met warm licht.
Wie zijn loggia een functie geeft, gebruikt hem ook. Een compacte buitenkeuken werkt hier goed, net als een leeshoek of een werkplek voor mooie dagen. Wat ook helpt: vloer en achterwand binnen de loggia in een ander materiaal uitvoeren dan de buitengevel, bijvoorbeeld in hout of in stuc. Dan voelt het als een aparte kamer en niet als een uitsparing.
Hoe je dit herkent op een nieuwe bouwtekening
Sta je op het punt een nieuwbouwwoning te kopen, kijk dan op de plattegrond bij de buitenruimte. Steekt hij uit het bouwblok? Dan is het een balkon, hoe luxe de folder hem ook benoemt. Zit hij ingegraven, met aan twee of drie zijden een muur? Dan heb je een echte loggia. En dan zit je over tien jaar nog steeds buiten in een ruimte die werkt zoals architecten hem hebben bedoeld.