Je kent de kast wel die je al drie jaar niet opendoet. De la vol opladers die bij niks meer passen. De stapel kleren die “nog een keer” aan moet, maar dat nooit doet. Uit onderzoek van het Radar Panel van AVROTROS blijkt dat twee op de drie Nederlanders liever minder spullen zou hebben. Toch blijft die kast dicht. Nieuw wetenschappelijk onderzoek laat zien waarom opruimen alleen niet de rust brengt die je ervan verwacht, en wat dan wel werkt.
Twee derde van ons wil minder spullen, maar doet er niets mee
Het Radar Panel van AVROTROS vroeg in 2025 bijna 19.000 Nederlanders naar hun spullen. Daaruit komt een duidelijk patroon naar voren. 87 procent koopt weleens iets dat ze na een paar keer gebruiken al niet meer aanraken. De helft koopt zelfs dingen die ze nooit gebruiken. 85 procent heeft spullen in huis die al langer dan een jaar ongebruikt liggen, en bij 1 op de 5 mensen gaat dat om meer dan twintig jaar.
Waarom gooien we die spullen dan niet weg? Volgens 71 procent van de ondervraagden zit de reden in emotionele waarde: het voelt als het weggooien van een herinnering. Nog eens 66 procent twijfelt of ze het ooit nog nodig hebben. Hoogleraar consumentengedrag Reint Jan Renes verklaart het zo in het onderzoek van Radar: “We onderschatten hoe normaal we het vinden dat we massaal spullen kopen.” Dat massale kopen zorgt ervoor dat de kast sneller vol raakt dan we hem leegmaken.
Wat Nieuw-Zeelands onderzoek ontdekte over bewust minder spullen
Een onderzoeksteam van de University of Otago ging een stap verder en vroeg zich af of minder spullen hebben daadwerkelijk gelukkiger maakt. Onderzoekers Leah Watkins, Robert Aitken en Loic Pengtao Li ondervroegen in 2025 1.643 Nieuw-Zeelanders voor hun studie “Consume Less, Live Well”, gepubliceerd in het Journal of Macromarketing. Hun conclusie: wie bewust kiest voor een eenvoudiger leven, scoort hoger op zowel tevredenheid als een gevoel van zingeving.
Het interessante zit in wat die tevredenheid verklaart. Niet de spaarzaamheid zelf bleek de sterkste voorspeller, maar het delen van tijd en middelen met anderen, zoals meedoen aan een buurtmoestuin of spullen uitlenen aan de buren. Aitken en Watkins vatten het samen: “Die sociale verbinding maakt echt het verschil.” Vrouwen die bewust eenvoudig leven, rapporteerden in het onderzoek een sterkere band met welzijn dan mannen.
Het gaat niet om wegdoen, maar om wat je ervoor terugkrijgt
Dat verklaart meteen waarom een dag hard opruimen vaak minder oplevert dan je hoopt. Je huis wordt leger, maar als je niets anders verandert, voel je het verschil na een paar weken niet meer terug. De onderzoekers van Otago zagen dat frugaliteit, dus gewoon minder uitgeven en minder kopen, op zichzelf maar een zwak verband had met welzijn. Pas zodra iemand ook iets teruggaf aan zijn omgeving, zoals meedoen aan een deeleconomie, werd het effect duidelijk groter.
Dat is ook terug te zien in de manier waarop Nederlandse woonkamers veranderen. De quiet luxury-trend draait niet om minder spullen om het minder zijn, maar om bewust kiezen voor een paar stukken die wel opvallen. Minder aankopen, maar wel aankopen die je jarenlang gebruikt in plaats van drie keer.
Waar je echt iets aan hebt in je eigen huis
Begin niet met je hele huis, dat werkt averechts en zorgt juist voor meer uitstel. Pak één categorie: alleen de keukenkastjes, alleen je garderobe, alleen de rommel in de gang. De 4x5-methode is daarvoor een handige ingang, met een duidelijk eindpunt in twintig minuten in plaats van een hele zaterdag.
Geef spullen die je niet meer gebruikt weg aan iemand in de buurt in plaats van ze in een vuilniszak te stoppen. Platforms zoals Peerby laten je bovendien spullen uitlenen in plaats van kopen, zoals een decoratieboor die je twee keer per jaar nodig hebt. Dat sluit precies aan op wat het Nieuw-Zeelandse onderzoek liet zien: niet het wegdoen zelf telt, maar het contact dat erbij ontstaat. Berg wat je overhoudt op in iets dat je ook graag ziet staan, zoals rieten manden in plaats van plastic bakken, zodat opruimen geen verborgen klus blijft maar gewoon onderdeel van je interieur wordt.
Een repaircafé in je buurt werkt om dezelfde reden beter dan een nieuwe aankoop. Je blazer met kapotte rits of de staande lamp die niet meer aangaat gaat niet de container in, en je praat ondertussen met iemand die precies weet hoe dat apparaat werkt. Dezelfde logica geldt voor een boekenruilkast op straat of een buurt-whatsappgroep waarin mensen spullen aanbieden voordat ze naar de kringloop gaan. Het kost geen extra tijd vergeleken met zomaar weggooien, maar het levert wel het stukje contact op dat volgens het onderzoek het verschil maakt.
Dit is wat je morgen anders doet
Pak vanavond één doos met spullen die je niet meer gebruikt. Zet die niet bij het restafval, maar bij de vrijmarkt-app van je wijk, of geef hem aan een buur die er iets aan heeft. Dat kleine verschil, van weggooien naar doorgeven, is precies het onderdeel waar het onderzoek van Radar en de Nieuw-Zeelandse studie elkaar raken. Niet de lege kast maakt je rustiger. Het is het moment waarop je weer contact hebt met iemand om je heen.