Een woongebouw in Rotterdam heeft de belangrijkste architectuurprijs van Nederland gewonnen, en het opvallende zit niet in de vorm maar in het materiaal. SAWA bestaat voor 75 procent uit hout en gerecyclede materialen, en de jury van de BNA koos het op 5 juni 2026 unaniem tot Beste Gebouw van het Jaar. Voor een vakjury die elk jaar tientallen nieuwbouwprojecten langsloopt, is een unanieme keuze geen vanzelfsprekendheid.
Wat SAWA zo anders maakt
SAWA staat in Rotterdam en telt 109 woningen: vijftig middenhuurappartementen, twintig particuliere huurwoningen en negenendertig koopwoningen. Op de begane grond zijn ruimte voor horeca en gemeenschappelijke voorzieningen ingericht, zodat het gebouw niet alleen een plek is om te wonen, maar ook een ontmoetingsplek voor de buurt. Mei architects and planners ontwierp het gebouw in opdracht van NICE Developers en ERA Contour. Die mix van huur- en koopwoningen binnen één gebouw is op zichzelf al ongewoon: in veel nieuwbouwprojecten kiezen ontwikkelaars voor één segment, omdat het financieel eenvoudiger te plannen is.
Wat SAWA onderscheidt van een gemiddeld nieuwbouwblok is de schaal waarop hout is toegepast. Een los houten tuinhuisje of een vrijstaande woning van hout is inmiddels gangbaar, maar een woongebouw van deze omvang dat grotendeels uit hout en gerecycled materiaal bestaat, is in Nederland nog altijd zeldzaam.
Dat "gerecycled materiaal" is meer dan een marketingterm. Het betekent dat onderdelen van het gebouw, van gevelelementen tot binnenafwerking, niet van nieuwe grondstoffen komen maar hergebruikt zijn uit andere bouwprojecten. Voor bewoners verandert dat weinig aan het wooncomfort, maar voor de bouwsector is het precies het soort praktijkvoorbeeld waarmee circulair bouwen van theorie naar uitvoering gaat. De horeca en gemeenschappelijke voorzieningen op de begane grond maken van SAWA bovendien geen gesloten woonblok, maar een gebouw dat ook overdag leven in de straat brengt.
Waarom de jury unaniem koos voor hout
Juryvoorzitter Winnie Sorgdrager noemde SAWA "a turning point in the city" en omschreef het project als een serieus en belangrijk experiment in houtbouw en ondernemerschap. Volgens haar is de schaal waarop hier met houtbouw is gewerkt indrukwekkend. Dat is precies waar het de jury om ging: niet een incidenteel houten huisje, maar een woongebouw van aanzienlijke omvang dat laat zien dat hout als bouwmateriaal verder kan dan de eengezinswoning.
Wil je weten hoe die trend ook bij gewone nieuwbouwwoningen doorzet? Lees ook ons artikel over huizen van hout in plaats van steen, waarin dezelfde verschuiving op kleinere schaal terugkomt.
Niet de enige houten kandidaat
SAWA stond niet alleen op het podium. Station Wildeman in Amsterdam, ontworpen door BETA, kreeg een eervolle vermelding van de jury. De publieksprijs ging naar Schoonhovens College, ontworpen door Geurst & Schulze. Dat meerdere genomineerde projecten opvielen bij zowel de vakjury als het publiek, laat zien dat de aandacht voor duurzaam en sociaal bouwen breed gedragen wordt binnen de Nederlandse architectuur, en niet beperkt blijft tot een handvol koplopers die losstaan van de rest van de sector.
Dat bredere draagvlak is relevant, want een prijs voor één opvallend project zegt weinig over de toekomst van een bouwmethode. Een jury die meerdere genomineerden om vergelijkbare redenen prijst, wijst eerder op een echte verschuiving in hoe architecten en ontwikkelaars naar materiaalkeuzes kijken.
Van prestigeproject naar gewone nieuwbouwwijk
Een prijswinnend gebouw in Rotterdam voelt misschien ver weg van je eigen straat, maar de bouwsector kijkt wel degelijk mee. Nu gemeenten overal in Nederland nieuwe woonwijken plannen, zoals bij deze vijf locaties voor dertigduizend nieuwe huizen, wordt elke bouwmethode die sneller, goedkoper of duurzamer blijkt direct interessant voor opschaling. Hout is lichter dan beton, waardoor een gebouw minder zware fundering nodig heeft, en een deel van de constructie kan al in een fabriek worden voorbereid. Dat scheelt tijd op de bouwplaats, en tijd is precies waar elke projectontwikkelaar naar zoekt in een markt waar de druk om snel te bouwen torenhoog blijft.
Tegelijk is hout als bouwmateriaal geen wondermiddel. Het vraagt andere kennis van aannemers, andere afspraken over brandveiligheid en een andere planning dan beton of staal. Dat SAWA ondanks die extra complexiteit toch is gerealiseerd, en nu ook nog bekroond wordt, is voor de sector het signaal dat de meerkosten en de leercurve de moeite waard kunnen zijn.
Wat dit betekent voor de volgende golf nieuwbouw
Herbestemming en houtbouw vullen elkaar in de praktijk steeds vaker aan. Steeds meer kantoorpanden verdwijnen uit het straatbeeld om plaats te maken voor woningen, zoals bij deze transformatie van kantoorpand naar woning, en ook daar duikt hout geregeld op als alternatief voor traditionele materialen. SAWA bewijst dat een houten gebouw niet per definitie klein of experimenteel moet blijven.
Verwacht de komende jaren dus vaker een houten gevel in je eigen wijk, al is het voorlopig nog geen standaard. De bouwwereld kijkt naar Rotterdam, en wat daar lukt, duikt in de praktijk vaak een paar jaar later op bij projecten in de rest van het land.