De smart-home is jaren gepresenteerd als een lijst apparaten. Een slimme thermostaat hier, een luidspreker daar, een stuk of vijf apps op je telefoon. In nieuwbouw die dit jaar wordt opgeleverd zie je iets anders. De techniek mag er niet meer zijn. Geen zichtbare zonweringmotoren, geen plastic paneel met ledjes naast de voordeur, geen wit ventilatierooster boven je raam. Architecten verbergen het allemaal in de gevel, in de plint en achter het plafond. Wat tien jaar geleden nog werd gepresenteerd als bewijs dat je in een modern huis woonde, is nu juist het signaal dat je architect zijn werk niet goed heeft gedaan.
De zonwering verdwijnt in de gevel
Cassettes voor screens worden steeds vaker bij oplevering al ingewerkt. Een fabrikant als Renson levert zijn Fixscreen volledig opgenomen in het kozijn of de gevelisolatie, zodat je vanaf de straat geen rolkoker meer ziet. De voorzetcassette die je tot voor kort op de buitenmuur schroefde, willen architecten niet meer terugzien op hun ontwerpen. In plaats daarvan plant de aannemer al tijdens de ruwbouw een uitsparing in waar het screen in zakt. Aan de bovenkant zit een sensor die de zonkracht meet, op de zonzijde van het huis. Komt de zon te fel op de gevel staan, dan rolt het screen automatisch naar beneden. Bewust knoppen indrukken kan ook nog, maar de meeste nieuwbouwbewoners doen dat na een week of twee niet meer. Het mooie is dat de gevel daardoor in elk seizoen er hetzelfde uitziet, ook als binnen iemand werkt aan een laptop met verstoorde lichtinval.
Ventilatie zonder die witte vierkanten
De roosters van een mechanische ventilatie waren jarenlang het lelijkste onderdeel van een nieuwbouwhuis. Een wit kunststof vierkant boven elk raam, een afzuigpunt in elk plafond. Bij decentrale systemen zoals de Inventum Ecolution Solo of de Brink Sky 200 verdwijnt dat. Per kamer zit een unit in de buitenmuur, vaak ter hoogte van de plint, met aan de binnenkant een rooster dat opgenomen is in de wandafwerking. Sommige architecten kiezen voor een lijngrille in de vloer, op de overgang van wand naar parket. Ook de afzuiging in keuken en badkamer wordt onzichtbaarder, met spleten in de wand of het plafond in plaats van ronde witte gaten. Het systeem is duurder dan de centrale ventilatiebox die nog in elk standaard nieuwbouwhuis hangt, maar je hoort hem niet en je ziet hem niet, en dat is precies wat de bewoner wil.
Een paneel in plaats van tien apps
Het echte werk gebeurt onder de pleister. Steeds meer aannemers leggen bij ruwbouw al een KNX-bus of Loxone-installatie aan. Daar hangen verwarming, verlichting, screens, audio en alarm allemaal op. Het idee is simpel. In plaats van vier merken met vier apps gebruik je een centraal systeem dat alles aanstuurt. Niko Home Control van het Belgische Niko is in Vlaanderen zo gemeengoed geworden dat veel projectontwikkelaars het standaard meeleveren. In Nederland gaat het langzamer, maar je ziet het terug bij architectenbureaus die alle keuzes vooraf willen vastleggen. Een algemene introductie tot deze systemen vind je op de Nederlandse Wikipedia-pagina over domotica, waar de verschillen tussen bus-systemen en draadloze oplossingen worden uitgelegd. Vooraf inbouwen kost aanzienlijk minder dan later inhakken in afgewerkte muren, en bij oplevering werkt alles direct.
Verlichting smelt het plafond in
De railverlichting die nu in elk modern interieur hangt, is in veel nieuwbouwprojecten al verwerkt in een verlaagd plafond. Modular Lighting Instruments en Delta Light maken inbouwspots die nauwelijks dieper zijn dan een paar centimeter en die met de afwerking gelijk vallen. Snoeren zie je nergens. Boven kookeilanden en eettafels worden hangende lampen vervangen door indirecte lijnverlichting in een nis. Wij schreven eerder over hoe felle spots plaatsmaken voor lampen die schaduwen werpen, en deze ontwikkeling sluit daarop aan. Niet alleen de lichtkleur, ook de armatuur zelf moet uit het zicht. Dat past bij een bredere beweging waarin het plafond zelf het pronkstuk van het huis wordt, met balken, gips of een bewerkte lijst, en de spots juist niet meer mogen storen op die afwerking.
Wat dit voor jouw nieuwbouw betekent
Concreet betekent dit dat je bij de architect of aannemer een paar maanden voor oplevering keuzes moet maken die je voorheen later kon nemen. Een KNX-installatie kost al snel vijf tot tienduizend euro extra bovenop de standaardelektra, een geintegreerd zonweringsysteem nog eens drie tot achtduizend euro per gevel. Het lijkt veel, maar het inwerken na oplevering is twee tot drie keer zo duur en bijna altijd zichtbaar lelijker. De praktische tip die je het meest hoort van architecten en installateurs: laat sowieso de bekabeling voor domotica liggen, ook als je nu nog niet besluit alles aan te sluiten. Een kabel later doortrekken is relatief goedkoop, een kabel later inhakken in een afgewerkte stuukmuur niet. En vraag bij elk apparaat dat je in je nieuwbouw wilt: kan dit ook zonder zichtbare unit, kan dit weg achter een afdekplaat? Dat past in de bredere trend waarin muren tussen keuken en woonkamer weer terug worden gebouwd. Minder wand op het zicht betekent dat de wanden die je hebt schoner en strakker moeten ogen, en daar past geen wit kastje met ledjes meer in.