Het is half oktober en je border ligt er kaal bij. Mooi moment om daar iets aan te doen, want dit is precies de maand waarin de bollen voor volgend voorjaar de grond in moeten. Wacht je tot november, dan loop je de kans dat de eerste nachtvorst je voor is en de bollen niet meer genoeg tijd krijgen om te wortelen.
Waarom oktober de laatste kans is
Tulpen, narcissen, krokussen en hyacinten hebben een paar weken nodig om wortels te vormen voordat de grond echt koud wordt. Plant je ze te laat, dan bloeien ze dunner of soms helemaal niet. De ideale dag is er een zonder vorst, overdag en 's nachts, met grond die nog een beetje warmte vasthoudt. Dat betekent in de praktijk: nu, of in elk geval voor half november.
Had je vorig jaar kuipplanten die je naar binnen hebt gehaald voor de vorst? Dezelfde logica geldt hier, alleen dan omgekeerd. De bollen moeten juist de kou in om straks te kunnen bloeien.
Welke bollen je nu nog de grond in kunt stoppen
Niet elke bol wil hetzelfde moment. Een overzicht van wat nu nog kan:
- Tulpen - plant het liefst zo laat mogelijk in het seizoen, dus oktober of begin november. Daardoor krijgen ze minder kans op tulpenmozaïekvirus, dat zich via bladluizen verspreidt bij warm weer.
- Narcissen - kunnen eigenlijk de hele herfst de grond in, maar hoe eerder, hoe sterker de wortels voor de winter.
- Hyacinten - geven de meeste geur van alle voorjaarsbloeiers en doen het ook goed in een pot bij de voordeur.
- Krokussen en blauwe druifjes - klein, goedkoop en ideaal om tussen ander groen te verstoppen.
- Sneeuwklokjes - plant deze bij voorkeur vóór november, ze hebben iets meer tijd nodig dan de rest.
Twijfel je nog welke kleur je border nodig heeft? Dat is een vraag voor een ander artikel, maar wie net siergrassen en herfstbloeiers heeft geplant, kan de bollen er prima tussendoor zetten. Ze vullen de kale grond onder de grassen in het voorjaar vanzelf op, nog voordat de grassen zelf weer uitlopen.
Zo plant je ze dat ze straks massaal bloeien
De vuistregel is simpel: de bol gaat ongeveer twee en een half keer zo diep de grond in als hij hoog is. Een tulpenbol van 5 centimeter gaat dus zo'n 12 centimeter diep, met de punt omhoog. Werk de grond eerst even los en meng er wat compost doorheen, dat houdt de bodem luchtig en laat de wortels makkelijker doorgroeien.
Zet de bollen niet te ver uit elkaar. Een border met bollen op 15 centimeter afstand ziet eruit als een rij soldaatjes, terwijl een dichte groep juist dat volle, natuurlijke effect geeft waar je voor plant. Giet na het planten direct water, zodat de bol meteen begint met wortelen in plaats van pas bij de eerste regen.
Woon je in een wijk met veel eekhoorns of muizen? Die graven verse bollen met liefde weer op, vooral tulpen en krokussen. Een laagje gaas net onder het grondoppervlak, of een handvol scherpe grind rond de bol, houdt ze meestal al tegen zonder dat je er iets extra's voor hoeft te kopen.
De lasagne-truc voor een border die wekenlang bloeit
Wil je niet dat je border na twee weken alweer kaal is? Plant dan in laagjes, de zogeheten lasagne-methode. Grote bollen zoals tulpen en narcissen gaan onderin, op zo'n 15 centimeter diepte. Daarboven, op 10 centimeter, komen krokussen en blauwe druifjes. Zo bloeien de kleinere bollen eerst, en schieten de grotere er daarna doorheen. Je border gaat dan van februari tot in mei door met bloeien, zonder dat je verder iets hoeft te doen.
Dezelfde laagjes-aanpak werkt ook in een smalle border langs een pad of terrasrand, precies de plekken waar je anders snel voor één soort kiest uit gemak.
Potten op je terras werken net zo goed
Geen border, maar wel een terras of balkon? Bollen doen het net zo goed in een pot, zolang die voldoende afwateringsgaten heeft. Gebruik een losse, goed doorlatende potgrond en zet de pot op pootjes zodat overtollig water weg kan. Vorst is het grootste risico voor bollen in een pot, dus zet hem tegen een muur of in de luwte als het echt streng gaat vriezen.
Moet je trouwens nog je buitenkraan winterklaar maken? Doe dat gelijk even terwijl je toch buiten aan de slag bent, dan heb je die klus ook meteen van je lijstje.
Wat je in april terugziet voor tien minuten werk per vak
Het mooie aan bollen planten is de verhouding tussen moeite en resultaat. Een middag in de border kost je misschien een uur, en daarvoor krijg je in april en mei weken aan kleur terug, zonder dat je verder iets hoeft te doen. Volgens de uitleg op Wikipedia over bloembollen slaat de bol zelf alle voedingsstoffen op die nodig zijn voor de bloei, dus bemesten is niet eens nodig. Zet nu de schep in de grond, dan heeft je toekomstige zelf in het voorjaar alleen nog maar te genieten.