Vroeger had een tuin één plek om te zitten: het terras, pal naast de openslaande deuren, met een setje tuinmeubelen erop. Die tijd is voorbij. Steeds meer Nederlandse tuinen krijgen dit jaar meerdere kleine zitplekken verspreid over de tuin, elk met eigen schaduw, in plaats van één grote loungehoek die om twee uur 's middags gewoon te heet is om in te zitten.
Het is geen toevallige trend. Het KNMI meldt dat koele zomerdagen in Nederland vrijwel niet meer voorkomen en dat warme dagen inmiddels de norm zijn geworden waar ze vijftig jaar geleden de uitzondering waren. Wie zijn tuin nog inricht met één zonnig terras loopt straks half de zomer om die plek heen.
Waarom één zithoek niet meer volstaat
Een terras op het zuiden is 's ochtends heerlijk en 's middags onhoudbaar. Hoveniers zien dat klanten daarom vaker kiezen voor gespreide zitplekken: een tafel onder een pergola voor de lunch, een bankje onder een boom voor de namiddag, en een vuurplek of loungehoek achterin de tuin voor de avond. Elke plek heeft zijn eigen moment van de dag.
Dat klinkt als een luxeprobleem, maar het is vooral praktisch. Je hoeft niet meer te wachten tot de zon achter het huis verdwijnt om buiten te kunnen zitten, en je gebruikt de hele tuin in plaats van alleen het stukje bij de deur.
Pergola's en schaduwzeilen doen het zware werk
De vaste boom die na twintig jaar eindelijk schaduw geeft is voor de meeste tuinen geen optie. Daarom grijpen mensen naar snellere oplossingen: een pergola met verstelbare lamellen, een schaduwdoek dat je in een paar minuten spant, of een parasol die met de zon meebeweegt. Verstelbare pergola's zijn populair omdat je zelf bepaalt hoeveel zon je binnenlaat, en veel modellen zijn ook bestand tegen wind en een spatje regen.
Een schaduwzeil is de goedkoopste route: vanaf zo'n 30 tot 80 euro span je een driehoek of vierkant tussen twee muren of palen. Let bij de aanschaf op de UV-factor (UPF 50 blokkeert het meeste zonlicht) en op de spankracht van het doek, want een slap zeil zakt door bij regen en houdt geen water tegen.
Groen als natuurlijke airco
Een muur of schutting met klimplanten doet meer dan mooi staan. Groen rondom een terras temperert de hitte, biedt privacy en zorgt voor verkoeling doordat planten vocht afgeven aan de lucht. Klimop, blauwe regen of een haag van bamboe geven binnen een paar seizoenen al merkbare schaduw, en in tegenstelling tot een pergola wordt die schaduw elk jaar dichter in plaats van dat er onderhoud bij komt.
Wie zijn tuin toch grotendeels bestraat had, ziet nu ook waarom dat averechts werkt: steen houdt warmte vast en straalt die 's avonds weer uit, terwijl een border met planten de temperatuur juist drukt. Steeds meer tuinen gaan daarom terug naar groen in plaats van tegels.
Meerdere zitplekken hoeven geen grote tuin te vragen
Het idee van verspreide zitplekken klinkt als iets voor een royale achtertuin, maar het werkt ook op een gemiddeld Nederlands perceel. Een klein tafeltje met twee stoelen in een hoek, een bankje tegen de schutting, en je hoofdzithoek op het terras: dat zijn al drie plekken op misschien vijftien vierkante meter. De truc is niet meer ruimte, maar bewuster kiezen waar de zon op welk moment van de dag staat.
Voor wie de tuin al gebruikt om zelf groente te kweken, is dit ook een kans om die schaduwplekken te combineren met een moestuinhoek. Een moestuin op je terras beginnen gaat makkelijker als je al weet welke hoek 's middags in de schaduw ligt, want niet elke groente wil de volle zon.
Wat je dit najaar alvast kunt voorbereiden
Een pergola of grote klimplant plaats je het beste in het najaar, zodat de wortels de winter hebben om te settelen voor het eerste warme seizoen. Loop nu je tuin door op verschillende momenten van de dag en noteer waar de zon om 12 uur, 15 uur en 18 uur staat. Die drie plekken zijn je kandidaten voor volgend jaar.
Combineer dat met lichte, gebroken kleuren voor tuinmeubels in plaats van donkere tinten, want donker materiaal wordt in de volle zon merkbaar warmer om op te zitten. Net als bij de vuurtafel die de vuurkorf verdringt, gaat het bij deze trend niet om één grote aankoop, maar om de tuin opdelen in kleinere, doordachte plekken die elk hun eigen moment van de dag hebben.