Je tuin ziet er groen en onschuldig uit, maar bij de volgende zomerse stortbui is hij misschien wel het probleem. Steeds meer Nederlandse gemeenten merken dat verharde achtertuinen het riool overbelasten zodra er in een uur tijd een maand aan regen valt. Het antwoord daarop is niet ingewikkeld: een regenton, een paar tegels eruit, en soms krijg je er gewoon geld voor terug.
Waarom je tuin steeds vaker blank staat
Een verharde tuin laat water simpelweg niet weg. Regen die vroeger de grond in zakte, glijdt nu via het terras rechtstreeks naar het riool, en dat riool is niet ontworpen op de hoosbuien die het klimaat de laatste jaren steeds vaker aflevert. Het gevolg: straten die blank staan, kelders die vollopen en tuinen die dagenlang drassig blijven. Onderzoekers noemen dit hittestress en wateroverlast in één adem, omdat beide problemen dezelfde oorzaak hebben: te weinig groen dat water vasthoudt en verkoeling geeft.
Dat is ook precies waarom Nederlandse tuinen in recordtempo ontstenen. Elke tegel die verdwijnt, is een stukje bodem dat weer water kan opnemen in plaats van het door te spelen aan de straat.
Rioleringen in Nederlandse steden zijn grofweg berekend op een bui van twintig tot dertig millimeter per uur. Zomerse hoosbuien halen inmiddels regelmatig het dubbele daarvan, en dan maakt het voor het riool niet uit of het water uit de lucht komt of van jouw terras afstroomt. Elke tuin die water even vasthoudt in plaats van het meteen door te geven, scheelt daadwerkelijk in de piekbelasting van de straat.
Zes op de tien gemeenten betalen mee
Wat veel tuinbezitters niet weten: in 206 van de 342 Nederlandse gemeenten kun je subsidie aanvragen voor het vergroenen van je tuin, blijkt uit onderzoek van vakblad Gemeente.nu. De bedragen lopen uiteen van vijf tot vijftien euro per vierkante meter tegel die je vervangt door beplanting, grind of een rainproof tuinontwerp. In Limburg, Utrecht en Noord-Brabant heeft vrijwel elke gemeente zo'n regeling, terwijl je in Flevoland en Zeeland vaak achter het net vist.
De voorwaarde is meestal simpel: je levert tegels in, je plant er iets voor terug, en je stuurt een foto van voor en na op. Sommige gemeenten tellen ook een regenton of een infiltratiekrat mee, zolang die het regenwater écht vasthoudt in plaats van het meteen weer te lozen. Check de regeling van je eigen gemeente voordat je begint, want de voorwaarden en bedragen verschillen flink per plek.
Wat een regenton wel en niet oplost
Een regenton van 200 liter voelt als een klein gebaar, maar bij een gemiddeld dak van 80 vierkante meter loopt die al vol na een paar minuten stevige regen. Het nut zit hem dan ook niet in het volledig opvangen van een wolkbreuk, maar in het afvlakken van de piek: water dat je even vasthoudt, belast het riool op het drukste moment niet extra. Een regenzuil tegen de gevel of een ondergrondse infiltratiekrat doet hetzelfde, maar dan met meer capaciteit en zonder dat je er een blauwe ton bij hoeft te zien staan.
Wil je verder gaan dan alleen een tuin die er goed uitziet? Overweeg dan ook een minivijver op je terras. Zo'n bak met water werkt als kleine buffer én trekt insecten en vogels aan, iets waar een kale border weinig aan bijdraagt.
Wie meer ruimte heeft, kan ook denken aan een infiltratiekrat onder het gazon: een soort ondergrondse kunststof kist die regenwater tijdelijk vasthoudt en langzaam aan de bodem afgeeft. Onzichtbaar vanaf het maaiveld, maar bij een fikse bui doet zo'n krat vaak meer werk dan een regenton boven de grond. Combineer het met een verlaagd stukje border naast het terras, een zogeheten wadi, en regenwater dat van je dak of bestrating komt krijgt vanzelf een plek om weg te zakken in plaats van naar de straat te lopen.
Ontstenen alleen is niet genoeg bij droogte
Een groenere tuin klinkt als een oplossing voor te veel water, maar dezelfde aanpak helpt ook tegen het andere uiterste: wekenlange droogte. Grond met beplanting houdt vocht vast, terwijl verharding juist verdroogt en opwarmt. Combineer het vergroenen dus met de tips uit ons artikel over de droge zomer, zodat je tuin zowel een stortbui als een hittegolf aankan zonder dat je elke avond met de gieter buiten staat.
Het Kennisportaal Klimaatadaptatie, een samenwerking van gemeenten, waterschappen en het Rijk, bevestigt dat juist de combinatie van groen én waterberging het verschil maakt in stedelijke tuinen, meer dan één losse maatregel. Zie klimaatadaptatienederland.nl voor de achtergrond bij dit beleid.
Dit regel je deze maand nog
Begin klein: zoek op de site van je gemeente op "subsidie vergroenen tuin" of "regenwater" en kijk of er een regeling loopt. Vaak is het een simpel formulier met een foto van je tuin voor en na de ingreep. Heb je geen subsidie in de buurt, dan is een regenton van vijftig euro bij de bouwmarkt nog steeds de goedkoopste manier om je riool te ontlasten en je planten in de zomer gratis water te geven. Klein resultaat, groot verschil zodra de volgende bui valt.